Επιστροφή

Ομιλία του υπουργού Οικονομικών στη Βουλή


ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ (Υπουργός Οικονομικών): Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.
Αφού ευχαριστήσω τους Βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας για τη σύντομη βιβλιοπαρουσίαση και βιβλιοκριτική του βιβλίου του Τζέιμς Γκάλμπρεϊθ, δεν θα αναφερθώ σε αυτό επειδή δεν το έχω διαβάσει.  Θα πω όμως  ότι μου κινήσατε το ενδιαφέρον να το κάνω, οπότε και θα επανέλθω όταν το έχω διαβάσει. Άρα, επιστρέφω σε αυτά που θα ήθελα να πω έτσι κι αλλιώς.
Η ιστορία των μνημονίων αρχίζει το 2010, όταν πάρθηκε η απόφαση να μπούμε σε ένα σταθεροποιητικό πρόγραμμα, χωρίς πρώτα την αναδιάρθρωση του χρέους, όπως συνήθως κάνει το ΔΝΤ και χωρίς είτε υποτίμηση είτε χαλαρή νομισματική πολιτική. Θα θυμάστε ότι τότε ο Τρισέ φοβόταν ακόμη τον πληθωρισμό. Αυτό είναι το αρχικό πρόβλημα. Αυτό είναι που εξηγεί το ότι χάσαμε 25% του εισοδήματός μας, ότι μπήκαμε στην παγίδα χρέους που δεν μπόρεσε το PSI να ανατρέψει. Αυτό είναι που εξηγεί τον φαύλο κύκλο από μέτρα, ύφεση, άλλα μέτρα.
Γιατί έγινε αυτό το λάθος, γιατί πήγαμε εκεί; Μία εξήγηση είναι ότι οι διαπραγματευτές τότε δεν ήξεραν τη δύναμη που είχαν, σε σχέση με το ότι οι τράπεζες των πιστωτών μας είχαν πάρα πολλά ελληνικά ομόλογα και άρα αυτό τους έδινε  πολύ μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη απ’ ό,τι νόμιζαν.
Μια άλλη εξήγηση ήταν ότι οι οικονομολόγοι εκείνης της εποχής πραγματικά πίστευαν ότι θα είχαμε ένα μικρό σταθεροποιητικό πρόγραμμα ένα-δύο χρόνια και μετά θα γυρνάγαμε στα παλιά. Ένα τρίτο ήταν ότι πολλοί εκείνη τη στιγμή λέγανε «να, η ευκαιρία να κάνουμε τις αλλαγές που πάντα θέλαμε». Λέγανε ότι αυτά τα μέτρα έπρεπε να τα πάρουμε ακόμη και χωρίς μνημόνιο και άρα, θέλανε τις μειώσεις των μισθών, θέλανε τις μειώσεις των συντάξεων, θέλανε τη συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους και βεβαίως, δεν θέλανε με τίποτε να πλήξουν την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και της διαφθοράς. Αλλά είχαμε και πολιτικές συνέπειες αυτής της πρώτης απόφασης. Οι πολιτικές συνέπειες ήταν η σύγκλιση της κεντροαριστεράς και της κεντροδεξιάς που είδαμε μετά με την Κυβέρνηση Παπαδήμου, με την Κυβέρνηση Σαμαρά , η οποία (σ.σ. σύγκλιση) διαπιστώθηκε και στην τελευταία ψηφοφορία  για την απλή αναλογική. Από εδώ και πέρα στις επόμενες εκλογές –έχει δίκιο ο κ. Μαυρωτάς, δεν είπε κανένας ότι πουληθήκατε στη δεξιά-  όλοι οι κεντρώοι ψηφοφόροι θα εκβιάζονται να ψηφίσουν Τσίπρα ή Μητσοτάκη και δεν θα προέρχεται ο εκβιασμός από εμάς. Εσείς είστε που είπατε «θέλουμε να εκβιαστούμε, επειδή δεν θέλουμε την απλή αναλογική». Και το κάνατε –για να απαντήσω στον κ. Λεβέντη- γιατί θέλετε να ήσαστε μαζί με τη Νέα Δημοκρατία. Και να γνωρίζετε ότι  δεν υπάρχει μέλλον για τη σοσιαλδημοκρατία, αν δεν ξεφύγετε από τον κ. Λοβέρδο και από τον κ. Βενιζέλο.  Και αυτό το ακούτε σήμερα από εμένα.
Υπήρχε όμως και κάτι άλλο:  το σχέδιο της αριστερής παρένθεσης.  Πήρατε την τελευταία δόση    τον Αύγουστο του 2014.  Τα κλιμάκια ήρθαν τον Σεπτέμβρη και δεν δόθηκε ποτέ λύση για να κλείσει η πέμπτη αξιολόγηση. Αυτό στα Εβραϊκά λέγεται chutzpah! Είναι το θράσος, αλλά είναι πολύ πιο ωραία και από την αγγλική λέξη και από την ελληνική λέξη. Είναι Chutzpah (θράσος) να ισχυρίζεστε μέσα στο αίτημά σας ότι δεν κλείσαμε εμείς το πρόγραμμα, την πέμπτη αξιολόγηση, όταν εσείς είχατε επτά μήνες και δεν το κάνατε. Γιατί δεν το κάνατε; Διότι  πιστεύατε ότι θα υπάρξει αριστερή παρένθεση. Και πιστεύατε ότι, εάν γίνει αριστερή παρένθεση θα μπορέσετε να επιστρέψετε και γι’ αυτό  δεν μας δώσατε την επέκταση του προγράμματος για έξι μήνες παρ’ ότι είχατε την ευκαιρία και μας δώσατε μόνο για δύο μήνες.  Άρα ήταν ναρκοθετημένη η δική μας διαπραγμάτευση και η δική μας διακυβέρνηση από την πρώτη στιγμή.
Τι κάναμε εμείς στη διαπραγμάτευση; Για το πρώτο που λέτε ότι δεν μάθαμε από τους κανόνες της διαπραγμάτευσης, πρέπει να σας πω ότι δεν υπάρχει ανάρτηση κάπου στην Commission ή στο ΔΝΤ για το πώς κάνεις διαπραγμάτευση και σίγουρα δεν μπορούσαμε να μάθουμε από εσάς. Αυτό είναι το μόνο σίγουρο! Δεν μας δώσατε μαθήματα πώς να κάνουμε διαπραγμάτευση και γι’ αυτό ο ελληνικός λαός μας έδωσε εντολή ούτε για σύγκρουση χωρίς όριο, αλλά ούτε και να συνεχίσουμε όπως ήταν πριν. Μας έδωσε μία σαφή οδηγία να κάνουμε σύγκρουση, όπως μπορούσαμε και να βρούμε συναίνεση εκεί που μπορούσαμε. Και γι’ αυτό η σύγκρουση δεν ήταν μόνο δική μας επιλογή, γιατί δύο φορές επιδίωξαν και οι Ευρωπαίοι να υπάρχει σύγκρουση. Η πρώτη φορά ήταν με τη συμφωνία του Φλεβάρη, στην οποία πουθενά δεν γίνεται λόγος για την πέμπτη αξιολόγηση, αλλά λέει ότι θα πάρουμε μέτρα και θα κάνουμε αλλαγές και μεταρρυθμίσεις από τα παλιό και το καινούριο (πρόγραμμα).  Αμέσως μετά οι αρχηγοί και οι επικεφαλής των θεσμών αποδόμησαν αυτή τη συμφωνία και είπαν: « βεβαίως εννοούμε ότι πρέπει να κλείσει η πέμπτη αξιολόγηση». Και συμφωνείτε εσείς με αυτό, αφού μας ρωτάτε -αυτό είναι το αίτημά σας- «γιατί δεν ολοκληρώσατε τη συμφωνία του προγράμματος που υπήρχε». Δηλαδή, συμφωνείτε με τους επικεφαλής των θεσμών, ότι έπρεπε να κλείσει. Τόση μεγάλη υποστήριξη είχαμε!
Η δεύτερη φορά είναι με το περιβόητο σχέδιο Γιούνκερ, που θα ίσχυε για τέσσερις μήνες, το οποίο όμως δεν είχε κανένα συμβιβασμό, εκτός από έναν μικρό συμβιβασμό για τα πρωτογενή πλεονάσματα. Ήταν δηλαδή η αρχική θέση των θεσμών, ενώ εμείς είχαμε καταθέσει, σε πνεύμα συμβιβασμού πρόταση σαράντα επτά σελίδων, που δεν ήταν οι δικές μας ιδέες, αλλά προσπαθούσαν να καταγράψουν τον κοινό τόπο. Και εσείς λέτε ότι σε αυτό έπρεπε να πούμε «ναι». Αυτό είπατε.
Ακούω για το ΕΚΑΣ ότι δεν έπρεπε να φύγει. Ψηφίσατε όμως  να φύγει το ΕΚΑΣ, όχι στις εκλογές, όχι όταν ψηφίστηκε η συμφωνία, αλλά όταν έγινε το δημοψήφισμα. Η ασυμμετρία ανάμεσα στη δική μας αντιπολίτευση και τη δική σας αντιπολίτευση νομίζω ότι είναι ξεκάθαρη, γιατί εμείς όταν κάναμε αντιπολίτευση θέλαμε να ισχυροποιήσουμε το χέρι σας για να φέρετε όσο καλύτερη συμφωνία μπορείτε, ενώ εσείς λέγατε «ψηφίστε, υπογράψτε ό,τι νάναι».  Έτσι δεν λέγατε, κύριε Δένδια; Δεν λέγατε να υπογράψουμε; Εκείνο το βράδυ δεν το λέγατε; Μήπως το ξεχάσατε;
Βέβαια, αυτό το λέγατε στο δημοψήφισμα, το λέγατε και μετά στη συμφωνία.
[μεσολαβούν διακοπές από την αίθουσα και διάλογοι]
Πάμε τώρα στο «σχέδιο Β», στο «σχέδιο Ζ». Η αλήθεια έχει ως εξής: Κάθε Κυβέρνηση πρέπει να δείχνει –και το κάναμε και εμείς- ιδιαίτερη μέριμνα ώστε να έχει σχεδιασμούς για διάφορα ενδεχόμενα, επειδή κινδύνευε το ευρώ έτσι κι αλλιώς κ.λπ.. Σας θυμίζω ότι το 2012 όλοι φοβόντουσαν για το ευρώ μέχρι να πει ο Ντράγκι το περίφημο, «Θα κάνω ό,τι χρειαστεί». Αυτή η περίοδος ποτέ δεν τελείωσε και ακόμα συνεχίζεται με το Brexit. Άρα, θα ήταν ανεύθυνη η οποιαδήποτε Κυβέρνηση αν δεν αντιμετώπιζε  τη γενική πιθανότητα μιας τέτοιας κρίσης. Βεβαίως και υπήρχαν διάφορα σχέδια, όπως τι θα γίνει αν μας πιέσουν με τη ρευστότητα, τι θα γίνει αν μας πιέσουν με κάποιο άλλο τρόπο. Όμως, ποτέ δεν έχετε παρουσιάσει στοιχεία ότι αυτό συγκροτούσε ένα «σχέδιο Β». Πόσω μάλλον που δεν υπήρχε «σχέδιο Β». Ποτέ δεν έχετε δώσει έστω κι ένα στοιχείο ότι αυτό το «σχέδιο Β» κάποτε ήταν «σχέδιο Α». Δεν υπάρχει ούτε μια απόδειξη ούτε ένα επιχείρημα για αυτό. Απλώς, λέτε, αφού θα υπήρχε, θα μπορούσε να ήταν «σχέδιο Α». Νομίζω ότι δεν πείθετε ούτε τους δικούς σας.
Πάμε τώρα στο κόστος της διαπραγμάτευσης. Καταλαβαίνω ότι υπάρχει εδώ πέρα μια γενική ιδέα ότι ήταν μεταξύ 86 δισεκατομμυρίων  και 100 δισεκατομμυρίων ευρώ το κόστος. Δηλαδή, λέτε περίπου ότι αν είχατε την ευτυχία εσείς και …ακόμα περισσότερο ο ελληνικός λαός, να κερδίσετε τις εκλογές τον Γενάρη του 2015, τότε, τον Γενάρη του 2016 αντί το χρέος να είναι 300 δισεκατομμύρια ευρώ και κάτι, θα ήταν 200 δισεκατομμύρια ευρώ και κάτι, αφού εμείς σας «βάλαμε»  100 δισεκατομμύρια ευρώ  επιπλέον. Πρέπει να σας πω ότι είμαι πιο έτοιμος να πιστέψω ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι πολιτικός κρατούμενος, παρά να πιστέψω αυτό.
Πάμε τώρα στο πραγματικό κόστος. Σχετικά με το κόστος αυτό, ξέρουν οι οικονομολόγοι σας -το ξέρουν και αυτό με στενοχωρεί- ότι μεγάλο μέρος του καινούριου δανείου είναι ανακύκλωση του παλιού. Ξέρουν, επίσης, ότι αυτή η ανακύκλωση, επειδή είναι με καλύτερους όρους και σε επιτόκιο και σε ωρίμανση, ουσιαστικά είναι αναδιάρθρωση χρέους.
Ξέρουν, επίσης,  ότι τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ για τις τράπεζες -όχι τα 20 δισεκατομμύρια ευρώ στις τράπεζες- προέκυψαν  επειδή όταν κάνατε εσείς ανακεφαλαιοποίηση, δεν την κάνατε με τον σωστό τρόπο.
Τι λέει όλη η διεθνής βιβλιογραφία για το πώς πρέπει να κάνεις την ανακεφαλαιοποίηση; Λέει ότι, πρώτον, πρέπει να την κάνεις γρήγορα. Εσάς σας πήρε πολύ καιρό. Δεύτερον, πρέπει να την κάνεις για να έχεις «καβάντζα», δηλαδή, να έχουν μεγαλύτερη κεφαλαιακή επάρκεια οι τράπεζες, από αυτή που χρειάζονται. Και τρίτον, πρέπει να την κάνεις με τέτοιον τρόπο που να διορθώνεις τα «κόκκινα» δάνεια.
Ο καβγάς για το ποιος φταίει περισσότερο ή λιγότερο, δεν μας ενδιαφέρει εδώ. Μας ενδιαφέρει ότι εσείς δεν κάνατε τίποτα για τα «κόκκινα» δάνεια. Υπάρχει και η μελέτη του ΔΝΤ που το λέει αυτό, την οποία θα καταθέσω στα Πρακτικά. Επίσης, υπάρχει στο προηγούμενο τεύχος της Οικονομικής Επιθεώρησης της Τράπεζας της Ελλάδος, άρθρο που κάνει τη διαφοροποίησή ανάμεσα στη διαφωνία…
[υπάρχουν διακοπές από την αίθουσα]
Ακούστε, λοιπόν. Τι λέει η εμπειρία; Ποια είναι η μεγάλη διαφορά των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιαπωνίας σε σχέση με την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών; Ότι στην Αμερική μαζί με την ανακεφαλαιοποίηση αντιμετώπισαν και τα «κόκκινα» δάνεια. Τι δεν έκαναν στην Ιαπωνία; Ακριβώς αυτό!
Και αν θέλετε να ξέρετε γιατί έχει μεγαλύτερη ύφεση η Ιαπωνία και γιατί της πήρε πολύ περισσότερο καιρό να φτάσει στην ανάπτυξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο λόγος είναι αυτός. Και εσείς αυτό κάνατε. Κάνατε μια ανακεφαλαιοποίηση και δεν αντιμετωπίσατε το πρόβλημα των «κόκκινων» δανείων.
Βεβαίως, για τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ υπάρχουν και οι θεωρίες που υποστηρίζουν ότι θα είχαμε τόσο μεγάλη ανάπτυξη, αλλά αυτό χάθηκε με τον ΣΥΡΙΖΑ. Βέβαια, αυτά είναι προβλέψεις, δεν είναι γεγονότα. Και πρέπει να διαβάσετε τις προηγούμενες εισηγήσεις μου στον προϋπολογισμό της Βουλής για να δείτε πόσο έξω είχαν πέσει οι προηγούμενες προβλέψεις και το 2012 και το 2013 και το 2014.
Δεύτερον, υπήρχε η υπόθεση ότι θα μπορούσαμε να έρθουμε στην ανάπτυξη και συγχρόνως να έχουμε τα πλεονάσματα 4% και πάνω. Δεν νομίζω ότι υπάρχει σοβαρός οικονομολόγος που να το πιστεύει αυτό. Και, μάλιστα, δεν το πιστεύετε κι εσείς, γιατί τώρα λέει ο Κυριάκος Μητσοτάκης να πάμε στο 2%. Τότε είχατε υποσχεθεί ανάπτυξη με 4% σχεδόν για πάντα. Αυτό δεν έχετε εξηγήσει ποτέ πώς θα ήταν δυνατόν να γίνει.
Η αλήθεια είναι ότι υπήρχαν από την διαπραγμάτευση του ΣΥΡΙΖΑ και ήττες και νίκες. Εμείς αποφασίσαμε, μόλις υπογράψαμε, ότι θα εφαρμόσουμε τα συμφωνηθέντα και ότι θα διαπραγματευτούμε. Και διαπραγματευτήκαμε σκληρά.

Κι εδώ έχει πολύ άδικο ο κ. Κουτσούμπας. Κάναμε και την εθνική ασφάλιση, κάναμε και μια προοδευτική αλλαγή στο φόρο εισοδήματος. Μπορούσαμε να καλύψουμε τους ανασφάλιστους. Κάναμε ένα ταμείο που έχει και επενδυτικό χαρακτήρα και το οποίο δεν είναι μόνο για τις ιδιωτικοποιήσεις. 
. Πρέπει να σας πω ότι μετά το τελευταίο Eurogroup, μας κάλεσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Σαπέν, τον Ντάισελμπλουμ, τον Ντε Γκίντος, όλους τους βασικούς Υπουργούς Οικονομικών και εμένα σε συζήτηση για όλα αυτά τα θέματα  τα οποία εσείς δεν τα πιστεύετε καν - γιατί είστε με το Λαϊκό Κόμμα- και για τα οποία το τότε ΠΑΣΟΚ έλεγε, «δεν γίνονται στην Ευρώπη αυτά». Και όμως αυτή ήταν η ατζέντα! Και ήμασταν εμείς σε αυτό το τραπέζι να τα συζητήσουμε. Η απομόνωση του ΣΥΡΙΖΑ έχει τελειώσει.
Το πιο βασικό, όμως, είναι ότι η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ  και απέτρεψε - όπως είπε ο Χρήστος Μαντάς, ο Κοινοβουλευτικός μας Εκπρόσωπος-  την άνοδο της Ακροδεξιάς σε αυτήν τη χώρα και ήταν ένα ξύπνημα για την Ευρώπη. Διότι σχεδόν όλη η Ευρώπη τώρα λέει αυτά που έλεγε ο ΣΥΡΙΖΑ, ότι, δηλαδή, αυτή η Ευρωζώνη έχει δομικές αδυναμίες, που πρέπει να διορθωθούν στην κατεύθυνση της δικαιοσύνης. Και πολύ καλά το είπε ο Αλέξης Τσίπρας ότι χρειαζόμαστε, όχι περισσότερη Ευρώπη, ούτε λιγότερη Ευρώπη, αλλά μια πιο κοινωνική και πιο δημοκρατική Ευρώπη, κάτι που δεν έχω ακούσει ούτε από το ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα στην Ευρώπη, αλλά ούτε και από εσάς.
Επιτρέψτε μου, να τελειώσω με το εξής: Αποτύχατε στο σχέδιό σας για Αριστερή παρένθεση. Αποτύχατε στην πρόβλεψή σας ότι «θα πέφταμε»  το καλοκαίρι με την προηγούμενη διαπραγμάτευση.  Αποτύχατε στην εκτίμησή σας ότι δεν θα κλείσει η πρώτη αξιολόγηση. Αποτύχατε στην πρόβλεψή σας ότι  δεν θα πάρουμε τίποτα για το χρέος. Αποτύχατε στην εκτίμησή σας ότι  θα είμαστε στην απομόνωση και δεν θα μας μιλάει κανένας. Τι σας μένει να πείτε για το παρελθόν; Θέλετε να μιλήσουμε για το παρελθόν, για να μην ακούει ο κόσμος τι λέει ο Κυριάκος Μητσοτάκης για το νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα, που είναι ακριβώς το ίδιο με αυτό το πρόγραμμα που είχαν όλοι οι νεοφιλελεύθεροι πριν από τη μεγάλη κρίση του 2009.
Άρα, αυτό που θα αποφασίσει ο ελληνικός λαός είναι το εξής: Υπάρχει μια άλλη δύναμη που θα φέρει την ανάπτυξη με ποιοτικά στοιχεία όσον αφορά την αναδιανομή του εισοδήματος και τις εργασιακές σχέσεις, ποιοτικά στοιχεία όσον αφορά την περιφερειακή διάσταση, ποιοτικά στοιχεία όσον αφορά τη δημοκρατία στη λήψη αποφάσεων; Υπάρχει μια δύναμη που αυτήν την ανάπτυξη θα την κάνει μεγάλα νομοσχέδια για την Υγεία, για την Παιδεία και για την κοινωνική οικονομία; Υπάρχει αυτή η δύναμη, που όταν υπάρξει  ανάπτυξη θα μπορέσει να φέρει και αλλαγές στο πολίτευμα, για να υπάρχει περισσότερη δημοκρατία ή θα πάμε πίσω σε μια νεοφιλελεύθερη Νέα Δημοκρατία, που με τη βοήθεια του ΠΑΣΟΚ, το οποίο δεν ψήφισε την απλή αναλογική, λέει να γυρίσουμε εκεί απ’ όπου άρχισε αυτή η κρίση;
Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.